Aile eğitiminin bebeklerdeki demir profilaksi uyumuna etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL GENİŞYÜREK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yeltekin Demirel
Eş Danışman: Sanem Nemmezi Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Demir eksikliği en sık karşılaşılan besin eksikliğidir. Demir desteğinin bebeklik dönemindeki önemli etkileri nedeniyle demir eksikliği olmasa bile demir desteği sağlanması önerilmektedir. Bu kapsamda ülkemizde "Demir gibi Türkiye" projesiyle aile sağlığı merkezlerinden demir içeren preparatlar ücretsiz temin edilebilmekte ve 4 aydan itibaren tüm bebeklere demir profilaksisi başlanmaktadır. Demir profilaksi programlarına uyum azlığının nedenlerinin başında ailelerin demir eksikliği ve yol açabileceği durumlar konusunda yeterli bilgi sahibi olmamaları olduğunu düşünmekteyiz. Demir profilaksi kullanmaya başlayan ailelerin bir kısmı yaşanılan yan etkiler sonucu direkt bırakma ya da düzensiz kullanıma geçmekte bu da profilaksi başarısını düşürmekte. Ülke genelinde de demir desteğine uyumun düşük seviyelerde olduğunu düşünmekteyiz. Ailelere sağlanacak detaylı bilgilendirme ve düzenli takibin profilaksi programına uyumu kolaylaştıracağı, düzenli ve yeterli kullanım sağlama durumunu artıracağını düşünmekteyiz. Çalışmamızda ülkemizde demir desteğine ailelerin uyumunu değerlendirmek, detaylı bilgilendirme ve düzenli takibin profilaksi uyumunu nasıl etkileyeceğini araştırmak, ilaç kullanımını azaltan etkileri ortaya koyarak literatüre katkıda bulunmayı amaçladık. Çalışmamızı, 2022-2023 yılları arasında Sivas ilinde doğmuş, çalışmamızın kriterlerine uyan 240 bebeğin aileleri ile görüşme sağlayarak yaptık. Çalışmamızdaki katılımcıları 3 grup olacak şekilde düzenledik. Her gruba 4.ayda demografik bilgiler ve demir eksikliği hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmeye yönelik sorular yönelttik. 1. ve 2. gruptaki katılımcıları 4. ayda demir eksikliği ve profilaksi kullanımı hakkında detaylı bilgilendirdik. Bunun yanında 2. gruptaki katılımcılara her ay düzenli bilgilendirme ve demir profilaksi hatırlatması yaptık. 3. grubumuzdaki katılımcıları ise kontrol grubu olarak belirleyip tarafımızca müdahalede bulunmayıp 'Demir Gibi Türkiye' projesi kapsamında uygulanan profilaksi rutinine bıraktık. 9. ayda ailelere bebeklerin beslenmesi, demir kullanım durumları, yaşadıkları yan etkiler, ailelerin demir bilgi düzeyi gibi konulara ait sorular yönelttik. Kontrol grubuna 9.ayda uyguladığımız anketi yaptıktan sonra detaylı bilgilendirme sağlayarak 'Demir eksikliği ve profilaksisi ile ilgili bu detaylı bilgilere profilaksi başlangıcında sahip olsaydınız demir ilacını daha düzenli kullanır mıydınız ?' sorusunu yönelttik. Çalışmamızda kolaylık sağlaması amacıyla 1. gruba bilgi grubu, 2. gruba takip grubu ve 3. gruba kontrol grubu adlandırması kullandık. Demir kullanma durumu ile gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p 0,05) Demir profilaksi önerilme oranları çok yüksek ancak düzenli ve yeterli dozda kullanım oranları daha düşüktür. Ailelerin öncelikle demir eksikliğinde yaşanılabilecek bulgular ve sorunlar konusunda bilgilendirilmesinin demir profilaksi kullanım durumunu artıracağını düşünmekteyiz. Ayrıca ailelerin profilaksi, demir ilacı kullanırken yaşayabilecekleri yan etkiler ve yan etki durumunda neler yapılabileceği, profilaksi kullanım zamanı ve dozu gibi konular hakkında detaylı bilgilendirilmesinin profilaksinin düzenli ve yeterli dozda kullanımını artıracağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: anemi, elementer demir, demir eksikliği, profilaksi, profilaksiye uyum