Transteoretik Model ve Motivasyonel Görüşme Temelli Müdahale Programının Hemşirelik Öğrencilerinde Akıllı Telefon Bağımlılığı ve Uyku Kalitesi Düzeylerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA YUMUŞAK
Danışman: Semra Kocataş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ön test-son test randomize kontrollü deneysel tipte olan araştırma, transteoretik model ve motivasyonel görüşme temelli müdahale programının hemşirelik öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ve uyku kalitesi düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma evrenini, Aksaray Üniversitesi'ne bağlı Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nde öğrenim gören 534 öğrenci, örneklemini ise Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form'dan 30 ve üzeri puan alan, en az bir yıldır akıllı telefon kullanan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 80 öğrenci (müdahale ve kontrol gruplarının her birinde 40 öğrenci olmak üzere) oluşturmuştur. Müdahale grubuna transteoretik model temelli motivasyonel görüşmeler (altı oturumdan oluşan bireysel ve yüz yüze görüşmeler) gerçekleştirilmiş olup kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmanın verileri; Kişisel Bilgi Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Değişim Aşamalarının Sınıflandırılması Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 27 paket programında tanımlayıcı testler (yüzdelik, aritmetik ortalama, standart sapma, min-max değerleri), Ki-kare testi, Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ön test verilerinde müdahale grubunda Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form puan ortalamaları 40.92±6.55, kontrol grubunda ise 40.58±6.69'dir ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.743). Transteoretik model ve motivasyonel görüşme temelli müdahale programının uygulanmasından sonra son test verilerinde Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Form puan ortalamaları müdahale grubunda 25.85±4.35, kontrol grubunda 41.75±6.26 olarak belirlenmiştir ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Araştırmanın ön test verilerinde müdahale grubunda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi puan ortalamaları 6.88±2.23, kontrol grubunda ise 7.03±2.10'dur ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.891). Transteoretik model ve motivasyonel görüşme temelli müdahale programının uygulanmasından sonra son test verilerinde Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi puan ortalamaları müdahale grubunda 3.90±1.58, kontrol grubunda 9.12±2.07 olarak belirlenmiştir ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Araştırma sonuçları transteoretik model ve motivasyonel görüşme temelli müdahale programının hemşirelik öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığının azaltılması ve uyku kalitesinin artırılmasında etkili bir yaklaşım olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda transteoretik model ve motivasyonel görüşme temelli müdahale programının yeterliliği ve yetkinliği olan sağlık profesyonelleri tarafından öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığının azaltılması ve uyku kalitesinin artırılmasına yönelik girişimlerde uygulanması önerilmektedir.