Haho Manastırı mimarisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİTNET CELEP
Danışman: EBRU BİLGET FATAHA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarih kaynaklarında Tao-Klardjeti olarak bilinen bölge günümüzde Erzurum, Artvin, Ardahan ve Kars illerini kapsamaktadır. Bölge verimli toprakları ve ticaret yollarına hâkim olan konumu nedeniyle her dönem dikkat çekmiş ve birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bölgede varlık gösteren ve uzun süre hâkimiyet kuran Gürcüler bölgeyi siyasi, ticari ve sanatsal açıdan büyük bir noktaya taşımıştır. Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Gürcü sanatı Tao-Klardjeti bölgesindeki yapılarıyla bölgeyi kültür ve sanat merkezi haline getirmiştir. Bölgede yoğun olarak karşılaştığımız Gürcü yapılarında kendilerine ait bir plan tipolojisinin ve bezeme programının olduğu anlaşılmaktadır. Günümüze bir kısmı ulaşan bu yapılar Gürcü sanatının gücünü gözler önüne sermektedir. Tao-Klardjeti bölgesinde Ortaçağ Gürcü mimarisinin özelliklerini taşıyan birçok yapı bulunmaktadır. Ancak bu yapıların bir kısmı günümüze ulaşamamıştır. Çalışmamızın konusunu oluşturan Haho Manastırı hem yapıldığı dönemin özelliklerini taşımasından hem de günümüze sağlam bir şekilde ulaşmış olmasından dolayı önem arz etmektedir. Haho Manastırı, Erzurum ilinin Tortum ilçesi Bağbaşı köyünde yer almaktadır. 8.-11. yüzyıllar arasında bölgede hüküm sürdüğü bilinen Gürcü Bagraditleri tarafından 10. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği bilinen manastır günümüze sağlam bir şekilde gelebilmiştir. Plan şeması ve süsleme programıyla ön plana çıkan Haho Manastırı Ortaçağ Gürcü sanatının özelliklerini yansıtmaktadır. Çalışmamızda Haho Manastırı merkez alınarak konu detaylı olarak incelenmeye çalışılmıştır. İlk safhada konu ile ilgili literatür taraması yapılmış ve bulunan bilgiler doğrultusunda yapının banisi olan Bagratlı Hanedanlığı hakkında bilgi verilmiş ve yapı katalog metoduyla tanıtılmıştır. Çalışmanın son bölümünde Haho Manastırı bölgedeki diğer yapıların plan şeması ve süsleme programıyla karşılaştırılarak nihai bir sonuca varılmak istenmiştir.