Hekimlerin reçeteleme kararı üzerine bir ölçek geliştirme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDE HAYKIR

Danışman: Nurperihan Tosun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı hekimlerin reçeteleme kararlarında etkili olan faktörlerin belirlenmesinde kullanmak üzere bir ölçek geliştirmesidir. Bu amaç doğrultusunda literatürde bu alanda yapılan çalışmalar incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda oluşturulan ifadelerin ilk olarak alanlarında uzman olan 15 kişinin görüşleri doğrultusunda CVİ indeks değerleri hesaplanarak kapsam geçerliliği yapılmıştır. Ölçeğin maddeleri 5'li Likert metodu ile hazırlanmıştır. Seçenekler; "Kesinlikle katılıyorum= 5", "Katılıyorum= 4", "Kararsızım= 3", "Katılmıyorum= 2", "Hiç katılmıyorum= 1" şeklindedir. İkinci aşamada ise Türkiye genelinde 600 hekimden toplanan veriler ile Açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Toplamda 1031 hekim ile bu çalışma gerçekleştirilmiş olup, veriler SPSS. 22 ve AMOS programında gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansın %58,485'ini temsil eden 4 faktör elde edilmiştir. 18 soruluk ölçekteki faktörler firma temsilcisi ve promosyon/olanaklar, ilaç güvenliği, ilaç etkinlik ve kullanımı ve hekim algısı olarak isimlendirilmiştir. İkinci aşamada bağımsız bir örneklemi temsil eden 416 hekimden toplanan verilere doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin uyum iyiliğinin index değerleri şöyledir: RMSA=0,062, CFI=0,930, GFI=0,933, AGFI=0,930, NFI=0,914, RMR= 0,05 olarak tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir ve iyi düzeyde olduğu saptanmış olup açımlayıcı faktör analizinde bulunan yapı doğrulanmıştır. Ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0, 802 olarak bulunmuş ve genel ölçeğin güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak hekimlerin reçeteleme kararlarının belirlenmesi üzerine bir ölçek geliştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada ortaya konulan 18 soru ve dört boyutlu ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu söylenebilir. Bulunan boyutlar doğrultusunda da hekimlerin reçetelenme kararlarında firma temsilcisi promosyon/olanaklarının, ilaç güvenliğinin, ilaç etkinlik ve kullanımı ile hekimin algısının belirleyici olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Reçete, reçeteleme, ilaç, hekim, ölçek geliştirme