Aile Sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebek ve çocukların emzik ve biberon kullanım durumlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR TOPUKSAK
Danışman: Emine Altun Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma aile sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebek ve çocukların emzik ve biberon kullanım durumlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma, Sivas İl Merkezi'nde bulunan aile sağlığı merkezine kayıtlı 0-24 aylık bebeğe sahip 993 anne arasından örneklem seçim yöntemin kullanılarak seçilen 250 anne ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri "Anne Çocuk Bilgi Formu" ve "Emzik ve Biberon Kullanımına İlişkin Soru Formu" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelikler, Ki-kare testi ile değişkenler arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Araştırmada, anlamlılık düzeyi, p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadaki 0-24 aylık bebek ve çocukların %54'ünün erkek, %36.4'ünün 0-6 aylık, %68'inin miadında ve %52.8'inin normal doğumla doğduğu, %35.2'sinin doğum kilosunun 3010-3500 gram arasında olduğu, %96.8'inin düzenli sağlık kontrollerinin yapıldığı belirlenmiştir. Annelerin %36.8' inin 24-29 yaş grubunda, %36.8'inin üniversite mezunu ve %24.4'ünün çalıştığı, % 44'ünün emzirme danışmanlığı aldığı, % 81.6'sının ilk 1 saatte emzirmeye başladığı ve % 42.8'inin 0-6 ay süre ile anne sütü verdiği, % 48.4'ünün emzik ve % 49.2'sinin biberon kullandığı belirlenmiştir. Emzik kullanan annelerin % 71.1'inin ilk bir ayda bebeklerine emzik vermeye başladığı, %54.6'sının bebek ağladığında ya da huzursuz olduğunda emzik kullandığı belirlenmiştir. Emzik ve biberon kullanımına bağlı olarak bebek ve çocukların %22'sinde pamukçuk, %16'sında akciğer enfeksiyonu, %11.6'sında kulak iltihabı, %28.8'inde ishal ve %39.2'sinde ise kabızlık geliştiği görülmüştür. Bu sağlık genellikle sorunlarının 0-6 ay arasında ortaya çıktığı belirlenmiştir. Annenin yaşı, bebeklerin doğum şekli, beslenme şekli, emzirmeye başlama zamanı, anne sütünün verildiği süre, tamamlayıcı besine başlama zamanı ve biberon kullanımına bağlı olarak sağlık sorunları gelişme durumları ile biberon kullanımı arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, aile sağlığı merkezinde çalışan hemşirelerin doğum öncesi dönemden itibaren sütten kesme dönemine kadar annelere bebek beslenmesi, emzirme, emzik ve biberon kullanımı konusunda eğitim ve danışmanlık hizmeti vermeleri, tavsiye edilmektedir. Bu eğitim ve danışmanlık hizmeti sırasında annelere bebeğin yaşamının ilk altı ayı sadece anne sütü ile beslenmesi, emzirmenin iki yaşına kadar devam ettirilmesi, tıbbi gereklilik olmadıkça emzik ve biberon kullanılmaması şeklinde eğitim verilmesi önerilmektedir.